Durf jij buiten de lijntjes te starten?
Je kent het wel: de zomervakantie loopt op z’n eind en de gangen van de scholen stromen weer vol. Als je goed luistert in de docentenkamer, gonst het alweer snel van de bekende frustraties. Ze kunnen zich niet meer concentreren, ze zitten alleen maar stiekem op hun telefoon of ze willen alles meteen.
Tekst en beeld: Dimitri van Dillen
Onze automatische reactie is dan vaak om het schooljaar traditioneel te openen met een strakke PowerPoint vol reglementen, aanwezigheidsplichten en examenplanningen. We timmeren de kaders dicht nog vóór we de mens achter de student hebben ontmoet. En als ik student zeg, bedoel ik natuurlijk de mbo’er maar ook de leerling in het middelbaar onderwijs.
Dat voelt absurd voor de studenten en leerlingen van nu. Die zijn niet lui of onverschillig, die groeien simpelweg op in een wereld die altijd ‘aan’ staat, waarin informatie overal is en de paradox van oneindige keuzes hen constant verlamt.
‘Technologie is een prachtig middel om dichter bij hun belevingswereld te komen, maar het mag nooit het doel op zich worden’
Onlinecultuur
Tegelijkertijd leven ze in een onlinecultuur van een vlekkeloze highlight reel op Instagram en TikTok. Iedereen lijkt perfect, waardoor de angst voor gezichtsverlies en falen onderhuids gigantisch is. Als wij hen vervolgens op school ontmoeten met een kille checklist aan regels en systemen, checken ze mentaal direct uit.
Onderwijsinnovatie gaat daarom in de kern helemaal niet over de nieuwste VR-brillen, AR-gadgets of AI-tools. Technologie is een prachtig middel om dichter bij hun belevingswereld te komen, maar het mag nooit het doel op zich worden. Waar de echte connectie ontstaat, is in de relatie tussen docent en student. Onderwijs is en blijft puur mensenwerk.
Echt verbinding maken
Bouw in de eerste weken van het schooljaar aan de relationele infrastructuur. Maar dan niet vanuit de hoogte als de alwetende expert, maar op ooghoogte, van mens tot mens. Je bewijst je expertise vandaag de dag door nabij en nuttig te zijn, niet door je alleen maar achter een functie te verschuilen.
Durf jij dit schooljaar de controle een beetje los te laten en echt verbinding te maken? Begin bijvoorbeeld buiten de lijntjes te kleuren met deze drie pedagogische keuzes.
1
Vervang het verhoor door het echte gesprek
In het onderwijs zijn we meesters in het stellen van vragen waarop we het antwoord zelf al perfect weten. We controleren, overhoren en toetsen. Maar echt contact ontstaat pas als je een vraag stelt vanuit oprechte, menselijke nieuwsgierigheid. Begin dit schooljaar niet met een voorspelbaar rondje ‘naam en hobby’, maar met een echte check-in. Vraag bijvoorbeeld: “Wat houdt je deze week werkelijk bezig?” of “Wanneer voelde jij je voor het laatst echt gehoord?” Luister aandachtig naar de antwoorden zonder direct te willen oordelen of repareren. Geef ze het gevoel dat ze gezien worden als mens.
2
Zet je masker af en toon je eigen kwetsbaarheid
Studenten hebben een feilloze ingebouwde bullshit-detector. Ze voelen direct of je een rol speelt of echt bent. Als jij wilt dat zij hun schild laten zakken en hun onzekerheden durven te delen, zul jij als eerste over de streep moeten stappen. Deel bij de start van het jaar eens jouw eigen bucketlist, maar vertel ook een faalverhaal uit je eigen loopbaan. Laat zien dat de docent voor de klas ook een mens is die elke dag met vallen en opstaan leert.
3
Introduceer de 'faalkunst' vanaf week één
Zolang ons onderwijssysteem fouten uitsluitend afstraft met lagere cijfers, zullen studenten en leerlingen blijven kiezen voor veilige middelmatigheid in plaats van riskante excellentie. Maak van je klas vanaf de start een veilig leerlab waarin fouten geen bewijs van incompetentie zijn, maar de brandstof voor diepgaand vakmanschap. Introduceer bijvoorbeeld een ‘faalmuur’ of organiseer een klein ‘faalfestijn’ waarin de meest leerzame mislukking centraal staat.
Je studenten onthouden je PowerPoints echt niet. Ze onthouden wel hoe jij de docent was die hen echt zag. Waar en wanneer ga jij dit jaar buiten de lijntjes kleuren?
Win een boek
Dimitri van Dillen is auteur van het boek Binnen de kaders & buiten de lijntjes over het aansluiten bij de belevingswereld van de student van nu. We mogen drie boeken verloten. Kans maken? Mail naar redactie@ipon.nl en vertel ons hoe jij dit jaar buiten de lijntjes gaat kleuren.
