Een reisverslag
Op zoek naar beter onderwijs
Bestaat de ideale school? Dat vragen onderwijsvernieuwers Mark Simons en Marianne van Wetter zich af. Om het antwoord op deze vraag te vinden, gingen ze in november 2025 zeven maanden op reis. Aan het begin van het nieuwe schooljaar delen ze hun inzichten.
Tekst: Maaike Zweers, redacteur IPON Beeld: Maaike Zweers en MyQuest
Marianne van Wetter en Mark Simons van MyQuest Verschilmakers in het Onderwijs zetten zich al jaren in om het onderwijs in Nederland te vernieuwen. Het verbaast hen dat er de afgelopen zestig jaar zo weinig is veranderd. Ondanks AI, vernieuwde kerndoelen en volop discussie over wat onderwijs zou moeten zijn, zitten leerlingen nog steeds in klassen waar ze allemaal op hetzelfde moment hetzelfde moeten kunnen en kennen. Ze vergelijken het onderwijs dus regelmatig met een mammoettanker die maar niet van koers verandert.
Met hun drie kinderen Mare (19), Kieke (17) en Broes (15) reden ze in hun camper door Europa en deden ze zeven scholen aan in maar liefst zes landen. De kinderen gingen er steeds een aantal weken naar school.
In gesprek met verschilmakers
Terwijl de kinderen op school zaten, gingen Mark en Marianne in gesprek met verschilmakers. Ze wilden van hen weten hoe ze hun onderwijs vormgeven en wat we daar in Nederland van kunnen leren om het schip in ieder geval een beetje van koers te laten veranderen.
De reis begon op Mallorca en voerde vervolgens langs inspirerende scholen in Portugal, Italië, Estland, Noorwegen en Denemarken. Dochter Mare had een tussenjaar en liep stage op de scholen, voor Kieke en Broes was het belangrijk om bij te blijven met hun schoolwerk omdat ze na de reis gewoon weer in Nederland naar school gaan.
‘We zouden ook in Nederland veel vaker de klas moeten verlaten om in het ‘echte’ leven te leren’
Terugblik op bewogen reis
Inmiddels is het augustus 2026 en zijn ze weer thuis. Mare heeft het nest verlaten om te gaan studeren in Nijmegen. Kieke en Broes gaan weer ‘gewoon’ in Nederland naar school. Ze kijken allemaal terug op een bewogen reis. Gemakkelijk was het zeker niet altijd; met vijf personen én een hond in een kleine camper wonen en steeds wennen aan nieuwe scholen. Maar bijzonder was het wel.
Zelfgekozen intensief project
Marianne van Wetter: “Op alle plekken hebben we mensen ontmoet die het lef hadden om dingen anders te doen. Daar bleek steeds weer dat heel veel dingen die wij in het onderwijs vanzelfsprekend vinden helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn. Waarom willen we nog steeds dat alle leerlingen in een klas op hetzelfde moment hetzelfde leren? Waarom bijvoorbeeld niet drie keer per jaar en dan per vak examen doen als een leerling er zelf klaar voor is?”
In Noorwegen zagen ze daar een mooi voorbeeld van. “Daar doen Montessori-leerlingen examen met een zelfgekozen intensief project van vier weken waarin ze minimaal twee vakken combineren dat ze afsluiten met een presentatie.”
Ervaringsleren
Wat ze tijdens de reis weer duidelijk werd, was het grote belang van ervaringsleren. “Dan zie en ervaar je dingen die je nooit uit boeken of in de klas kunt leren. We zouden ook in Nederland veel vaker de klas moeten verlaten om in het ‘echte’ leven te leren. Leren en leven moeten onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. En niet: eerst ga ik naar school en daarna begint mijn leven.”
Taalbarrière maakt meedoen lastig
Ook Kieke en Broes hebben veel gezien en geleerd. Niet overal vonden ze gemakkelijk hun draai, maar Broes heeft daar niet zo zwaar aan getild. “Als het niet zo leuk was, dacht ik maar ‘die paar weken zijn zo voorbij’.” Vooral in Italië liep hij aan tegen de taalbarrière. “Veel mensen daar spraken geen Engels en dat maakte het wel lastig.”
Kieke: ‘Wat later beginnen zou fijn zijn’
Eerst surfen, dan schoolwerk
Kieke keek overal haar ogen uit. Vooral de Brave Generation Academy in Portugal was bijzonder. “Daar renden de kinderen gewoon de klas uit als de golven goed waren en gingen ze eerst surfen. Het schoolwerk deden ze op hun eigen moment.”
Ze hebben wel wat lessen voor het Nederlandse onderwijs. Een hele belangrijke is dat ze niet snappen waarom scholen hier zo vroeg beginnen. Kieke: “We zijn op scholen geweest waar we als leerlingen vijf uur per dag aanwezig moesten zijn. Wanneer we kwamen, mochten we zelf weten. En het is echt heel fijn om niet zo vroeg te hoeven opstaan.” Broes is het daar helemaal mee eens. “Ik ben gewoon nog niet wakker om 8 uur en dan presteer ik niet op mijn best.”
Ook huiswerk is niet overal standaard. Op veel scholen kregen leerlingen een opdracht en of ze die op school of thuis maakten, moesten ze zelf weten. Dat is prima, vindt Kieke. “Een paar losse oefeningen thuis nog maken, dat doe ik eigenlijk nooit of ik doe het met AI, daar ga ik echt geen energie in steken.”
Net als in Nederland is AI in de klas ook in andere landen een issue. Kieke zag vooral in Portugal dat leerlingen heel veel met AI deden. Ook daar was niet duidelijk wat er wel en niet mocht. “Het was eigenlijk hetzelfde als hier. Leerlingen gebruiken AI en leraren weten het wel, maar weten niet hoe ze ermee moeten omgaan. Ik had verwacht dat daar in andere landen meer duidelijkheid over zou zijn, maar dat was echt niet zo. Misschien kunnen ze daar weer iets van ons leren.”
En dat is belangrijk, zo benadrukt Mark. “Door de opkomst van AI wordt het nog belangrijker om te weten wie je bent en wat de samenleving van jou vraagt.”
Broes: ‘Met Engels kun je je overal redden’
Ontmoet Mark en Marianne
Dit zijn slechts een paar van de lessen die Mark, Marianne en hun kinderen geleerd hebben. Ze delen er nog veel meer op hun event dat op 27 september plaatsvindt in de Theaterloods in Radio Kootwijk. Daar gaat hun documentaire in première en verzorgen schoolleiders én leerlingen van de bezochte scholen inspirerende workshops. Ook op NOT 2027 delen ze hun lessen. Op woensdag 20 januari verzorgen ze de dagopening op de mainstage.
